Harri lehorreko eraikuntza, morterorik gabeko teknika zaharra eta etorkizuna duena: PETRAk Pirinioetan ditu emaitzak.
22 de octubre
Pirinioetako Lan Elkartea buru dela, Interreg POCTEFA PETRA proiektuak emaitza nagusiak aurkeztu ditu ostiral honetan Frantzian, eraikuntza-teknika tradizional hori kontserbatzeko eta transmititzeko.
● Lorpenen artean, honako hauek nabarmentzen dira: hogei prestakuntza-ekintza, harri lehorreko ondarearen kartografia digitala, kit pedagogiko bat eta mugaz gaindiko prestakuntza-curriculum bat egitea.
● Gainera, Kataluniako Pirinioetako eta Ariègeko eskualdeko parke naturalek jarduera pilotuak garatu dituzte eraikuntza historikoak leheneratzeko eta teknika horrek azpiegitura berrietan dituen aukerak erakusteko.
● Emaitzak bihar arte Ariègen (Frantzia) egingo diren "Harria, ondare bizia" jardunaldietan eman dira ezagutzera.
Ariège (Frantzia), 2026ko urriaren 16a. Ia hiru urteko lanaren ondoren, Interreg POCTEFA PETRA Europako proiektuak Pirinioetan harri lehorreko eraikuntza-teknika zaintzeko, berreskuratzeko eta transmititzeko jardueren emaitzak aurkeztu ditu ostiral honetan. Aurkezpena "Harria, ondare bizia" jardunaldian egin da, Ariègen (Frantzia), eta mugaren bi aldeetako ordezkari instituzionalak, profesionalak eta erakundeak bildu dira.
Proiektuak hainbat ekimen bultzatu ditu antzinako teknika hori ez galtzeko, Pirinioetako lurraldearen kultura- eta paisaia-nortasunaren parte baita. Lorpen nagusien artean, honako hauek nabarmentzen dira: hogei bat prestakuntza-ekintza, eraikin enblematikoak identifikatzeko eta dokumentatzeko kartografia digital bat, kit pedagogiko bat, mugaz gaindiko prestakuntza-curriculum bat eta harri lehorreko zaharberritze eta eraikuntza berriko hainbat jarduketa pilotu.
Urriak 16ko kartela
"PETRAk erakutsi digu harri lehorra ez dela soilik iraganeko ondare bat, baizik eta etorkizun handiko teknika bat. Pirinioetan dauden eraikuntzak hobeto ezagutzeko lan egin dugu, horiek kontserbatzeko behar diren ezagutzak transmititzeko eta aplikazio berriak ere izan ditzaketela erakusteko ", adierazi du Erika Pache Pirinioetako Lan Elkarteko (PLE) ordezkariak, Interreg POCTEFA PETRA proiektuaren erakunde koordinatzaileak.
Teknika hori mantentzearen garrantzia balio historikotik harago doa. Harri lehorreko eraikuntzak, morterorik eta zementurik behar ez duenak, tokiko materialak aprobetxatzea ahalbidetzen du, ura drainatzea errazten du eta higadura prebenitzen laguntzen du. Gainera, harrien arteko zuloek babesa ematen diete espezie desberdinei, eta biodibertsitatea errazten dute. Ezaugarri horiek direla eta, gaur egungo eraikuntzan garrantzitsua izaten jarraitzen du, eta haren kontserbazioak lurraldeari lotutako lanbide eta ezagutza tradizionalak bizirik mantentzeko aukera ematen du.
PETRA proiektuko bazkideak
Ezagutzen transmisioa bermatzeko prestakuntza
Proiektuaren ardatz nagusietako bat prestakuntza izan da. Urte hauetan, PETRAk hogei prestakuntza- eta sentsibilizazio-ekintza egin ditu, bai publiko orokorrarentzat, bai eraikuntzako, arkitekturako, arkitektura teknikoko eta administrazio publikoetako profesionalentzat, teknika horren ezagutza eta erabilera sustatzeko, baita proiektu eta kontratu publikoetan ere.
Gainera, mugaz gaindiko prestakuntza-curriculum bat egin da, harri lehorrari buruzkoa, parte hartzen duten lurraldeen arteko ezagutza-transmisioa indartzeko.
«Prestakuntzei esker, mugaren bi aldeetako profesionalak, administrazioak eta adituak konektatu dira, ezagutzak partekatu dira eta sektorearen benetako beharrak hauteman dira», nabarmendu du Laura Arilla Farrusek, Institut per al Desenvolupament i la Promoció de l 'Alt Pirineu i Aranek (IDAPA) eta PETRA proiektuko gaitasunak garatzeko jardueraren arduradunak. Era berean, azpimarratu du lan honek harri lehorrari lotutako lanbideei balioa ematen lagundu duela, eta "belaunaldi-erreleboa bermatzeko eta ezagutza tradizional horiek merezi duten aintzatespena berreskuratzeko lehen urratsa" dela.
Emaitzen aurkezpen saioa
Ondarea ezagutzeko eta babesteko teknologia
Pauko eta Adourreko Herrialdeetako Unibertsitateak, proiektuko bazkideen laguntzarekin, Pirinioetako harri lehorreko eraikinen inbentarioak bildu eta harmonizatu ditu. Emaitzak kartografia digital batean sartu dira interaktiboa, PETRAren webgunetik eskuragarria, lurraldeko leku enblematikoak eta ibilbide kulturalak ezagutzeko aukera ematen duena.
Proiektuak 3D digitalizazio-teknologiak ere sartu ditu, hala nola fotogrametria, intereseko eraikuntzak dokumentatzeko, bai eta ikasleei zuzendutako kit pedagogiko bat ere, proiektua amaitzean eskuragarri jartzea aurreikusten dena eta larunbatean jendeari irekitako jardunaldian aurkeztuko dena.
Mapa SIG con los sitios emblemáticos
"Lurraldeen arteko mugak gainditu nahi genituen, eta kartografia berean bildu zeuden lanak eta inbentarioak, eremu bakoitzaren berezitasunak errespetatuz. Horretarako, irizpide komunak definitu eta Pirinioetako leku adierazgarrienak hautatu ditugu ", azaldu du Benoit Pace-k, Pauko Unibertsitateko eta Adourreko Herrialdeetako (UPPA) ITEM Laborategiko Arkeologiako doktoratu ondoko ikertzaileak.
Bestalde, Mikel Ozkoidi Pérez Nafarroako erreferentea da Pirinioetako Lan Elkarteko ondarearen lantaldean, eta azpimarratu du proiektuak harri lehorrari lotutako kultura-ondarea hedatzen lagundu duela, bai dimentsio materialean, bai immaterialean. Nafarroan, Lezeaundi hautatu da, Urbasa eta Andia parke naturaletan dagoen harpe natural handia, artzaintzarekin lotura luzea duena. «Espazio hori eta dolinaren inguruko artzain-egiturak digitalizatzeak aukera ematen du publiko orokorrera hurbiltzeko, eredu digitalen, fotogrametriaren eta kobaren barruan dagoen harri lehorreko horma baten bidez hedatzeko, bertara irisgarritasuna zaila izan bai daiteke jende askorentzako», nabarmendu du.
Lezeaundi
Iragana berreskuratzea eta etorkizuna eraikitzea
PETRAk ere harri lehorra praktikara eraman du, Pirinio Katalanen eta Ariègeren eskualdeko parke naturalek garatutako jarduketa pilotuen bidez, bi ikuspegi osagarrirekin.
Kataluniako Pirinioetan, lanak lehendik zegoen ondarea berreskuratzean oinarritu dira, etxola bat, zubi bat eta oraindik erabiltzen den kanal bat zaharberrituz, bai eta eraikuntza tradizional desberdinak dituen antzinako artzain-herrixka bat balioan jarriz ere.
Ariègeko Pirinioetan, proiektuak teknika horrek gaur egun eustormen, kanalizazioen eta harri-lubeten bidez eraikitzeko dituen aukerak erakutsi ditu. Jarduketen artean, nabarmentzekoak dira Balaguèresen eraikitako hormak, antzinako aletegi batetik berreskuratutako harriekin, eta Biodibertsitate Etxearen inguruko esku-hartzeak, Cos hirian. Eraikin horiek espezie desberdinei babesa eskaini eta biodibertsitatea erraztu dezaketela erakusten dute.
«Jarduketa horien bidez frogatu nahi izan dugu harri lehorrak lekua duela egungo proiektuetan, abantailak dituelako iraunkortasunari, paisaia-integrazioari eta ingurumen-erronkei erantzuteari dagokienez», azaldu du Amal Beraòchek, Ariègeko Pirinioetako Eskualdeko Parke Naturaleko arkitektura-, hirigintza- eta ondare-arduradunak.
Beraòchek ezagutza horiek profesional berriei transmititzeko egindako lana ere nabarmendu du. Parkeak lau prestakuntza antolatu ditu 2025ean eta 2026an, artisautzako profesionalentzat, lurraldeko enpresetako langileentzat, eraikuntzarekin eta jatetxeekin lotutako profesionalentzat eta publiko orokorrarentzat, tokiko konpetentziak indartzeko eta teknika horren erabilera sustatzeko.
Emaitzak partekatzeko eta herritarrei harri lehorra hurbiltzeko topaketa
Ariègen egiten diren "Harria, ondare bizia" jardunaldien barruan aurkeztu dira emaitzak. Programak barne hartu ditu harri lehorraren etorkizunari buruzko hitzaldi bat, PETRAren emaitzak aurkezteko saioak eta haren erabilerei, lanbide tradizionalei eta sektoreari lotutako ekimenei buruzko topaketa profesionalak.
Jarduerak bihar amaituko dira, harri lehorreko eraikuntzari buruzko hastapen-tailerrekin, proposamen pedagogikoekin eta harrobi eta ondare-enklabeetara egindako bisitekin, bereziki publiko orokorrari zuzenduta.
Isabel de la Parte Andorrako Gobernuko Kultura Ondarearen zuzendariak nabarmendu du mugaz gaindiko lankidetzak ondare partekatu hori kontserbatzeko duen garrantzia. "Harri lehorra gure historiarekin lotzen gaituen ondarea da, gure paisaiari forma ematen diona eta mendia ingurunearekin orekan ulertzeko eta bizitzeko modu bat transmititzen duena. Zaintzea garenaren funtsezko zati bat zaintzea da ", adierazi du. Era berean, Andorrak ikerketa, prestakuntza eta jakintza tradizionalen transmisioarekin duen konpromisoa azpimarratu du, etorkizuneko belaunaldiei jarraipena emango zaiela bermatzeko.
PETRA proiektuari buruz
Pirinioetako Lan Elkartea buru dela, mugaz gaindiko lankidetza-proiektu bat da PETRA, eta harri lehorreko eraikuntza babestea eta sustatzea du helburu, Pirinioetako lurraldeen ondare-elementu komuna baita. Haren jarduerek ondare horren identifikazioa eta dokumentazioa, prestakuntza, dibulgazioa eta proiektu pilotuak egitea, ondarea kontserbatzen eta transmititzen laguntzeko.
PETRA proiektuaren % 65 Europar Batasunak finantzatzen du, Interreg VI-A Espainia-Frantzia-Andorra (POCTEFA 2021-2027) programaren bidez. Programa horren helburua da Espainia-Frantzia-Andorra mugako eremuaren integrazio ekonomikoa eta soziala indartzea.
"Harri lehorraren balioa - La valeur de la pierre sèche" bideoa